Glikolik Asit ve Laktik Asit Farkı: Hangisi Kime?

Glikolik asit ve laktik asit, kozmetikte en yaygın kullanılan alfa hidroksi asitlerdir (AHA). İkisi de cilt yüzeyindeki ölü hücre birikimini gevşetip daha düzgün ve aydınlık bir görünümü destekler. Glikolik asit en küçük AHA molekülüdür ve genellikle daha belirgin eksfoliasyon ile daha yüksek tahriş potansiyeliyle ilişkilendirilir. Laktik asit genellikle daha nazik kabul edilir ve nem desteğiyle birlikte anılır. İkisinde de ürünün oranı kadar pH'ı ve formülü belirleyicidir. AHA içeren ürünler güneş hassasiyetini artırabileceği için her sabah güneş koruyucu kullanılmalıdır.

Önemli: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye yerine geçmez. Egzama, rozasea veya aktif tahrişiniz varsa, hamilelik ya da emzirme dönemindeyseniz AHA içeren bir ürüne başlamadan önce hekiminize danışın. Bilgileri bağımsız kaynaklardan da doğrulayın.

Glikolik Asit ve Laktik Asit Nedir?

Alfa hidroksi asitler, hidroksil grubunun karboksilik asit grubuna komşu karbonda bulunduğu organik asitlerdir. Kozmetikte en yaygın AHA'lar glikolik asit (INCI: Glycolic Acid) ve laktik asittir (INCI: Lactic Acid). Bu asitler stratum corneum'da hücreler arasındaki bağları gevşetir ve yüzeydeki hücrelerin dökülmesine yardımcı olur. Sonuçta cilt yüzeyi daha pürüzsüz ve daha aydınlık görünebilir.

AHA Ailesi Yüzey Eksfoliasyonu pH Duyarlı Güneş Koruması Şart

Genel bir AHA, BHA ve PHA karşılaştırması için AHA, BHA ve PHA rehberimize bakabilirsiniz. Bu yazı yalnızca glikolik ve laktik asidi ayrıntılı ele alır.

Glikolik Asit ile Laktik Asit Arasındaki Fark Nedir?

Özellik	Glikolik asit	Laktik asit
Molekül boyutu	En küçük AHA	Glikolik asitten biraz daha büyük
Eksfoliasyon profili	Genellikle daha belirgin	Genellikle daha yumuşak
Tahriş potansiyeli	Daha yüksek olabilir	Genellikle daha düşük, yine de batma yapabilir
Nem desteği	Formüle bağlıdır	Doğal nemlendirici faktörün (NMF) bir bileşeni olarak nem tutucu özellik gösterebilir
Sık hedef	Yüzey pürüzü, mat görünüm, ton eşitsizliği görünümü	Kuruluk eğilimli, pürüzlü ve mat görünüm
Başlangıç	Düşük oran, haftada bir gece	Düşük oran, haftada bir veya iki gece

Kısaca: "Glikolik güçlü, laktik nazik" genellemesi yol gösterir ama kesin kural değildir. Oran, pH, taşıyıcı sistem ve ürünün durulan ya da ciltte kalan formda olması farkı değiştirir. Aynı asit üründen ürüne farklı hissedilebilir.

Mandelik asit gibi daha büyük moleküllü AHA'lar ve PHA'lar daha yavaş etki profiliyle formüle edilebilir. Bunları AHA, BHA ve PHA rehberimizde karşılaştırdık.

Oran ve pH Nasıl Okunur?

Cosmetic Ingredient Review (CIR) uzman paneli glikolik ve laktik asidi (tuzları ve basit esterleri dahil) tüketici kozmetiklerinde en fazla %10 oranda, nihai pH 3,5 veya üzerinde güvenli bulmuştur. Bu sonuç, ürünün güneş hassasiyetini artırmayacak şekilde formüle edilmesi veya kullanım talimatında günlük güneş koruması önerilmesi şartına bağlıdır. Profesyonel (salon) ürünlerinde sınır %30 ve pH 3,0'dır. Bu ürünler kısa süreli kullanılır, tamamen durulan türdedir ve eğitimli kişilerce uygulanır (CIR, 1998; 2017'de yeni verilerle gözden geçirildi).

Oran tek başına yetmez: Bir bilimsel derlemede pH 3,0'daki %10 glikolik asitli bir formülün, pH 4,0'daki aynı oranlı formüle göre stratum corneum üzerinde iki kattan fazla aktif olabileceği belirtilmiştir.
pH belirleyicidir: Düşük pH, ciltte daha fazla serbest asit anlamına gelir ve etkiyi ve tahrişi artırabilir. Ambalajda pH yazmıyorsa tahmin yapmayın.
Durulanan ve kalan ürün: Temizleyiciler ve maskeler kısa temas eder, tonik ve serumlar ciltte kalır. Bir üründeki sıklığı diğerine taşımayın.
Etikette Lactic Acid görmek: Listenin sonlarında yer alıyorsa çoğu zaman pH ayarlayıcı olarak çok düşük oranda kullanılır. Bu durumda belirgin bir eksfoliyan etki beklenmez.

Not: Yukarıdaki sınırlar ABD kaynaklı bir endüstri güvenlik değerlendirmesidir. Türkiye'de geçerli sınırlar ve bir ürünün sınıflandırılması için güncel mevzuata ve ürün etiketine bakın. Etiket okuma için INCI listesi rehberimize göz atın.

Güneş Hassasiyeti ve Güvenlik

ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), AHA içeren kozmetiklerin kullanım sırasında ve bırakıldıktan sonra bir haftaya kadar cildin güneşe duyarlılığını artırabileceğini ve güneş yanığı olasılığını yükseltebileceğini belirtir. FDA'nın özetlediği çalışmalarda dört haftalık AHA uygulamasından sonra UV kaynaklı kızarma duyarlılığı ortalama %18 artmış, AHA bırakıldıktan bir hafta sonra gruplar arasında anlamlı fark görülmemiştir. Bu artış geçici ve geri dönüşümlüdür.

Her sabah güneş koruyucu: Geniş spektrumlu bir ürünü yeterli miktarda sürün ve gerektiğinde yenileyin. Etiket bilgisi için güneş kremi rehberimize bakın.

Yoğun güneş öncesi ara verin: Tatil veya uzun süreli açık hava planladığınızda AHA kullanımına ara vermeyi düşünün.

Güneş yanığında kullanmayın: Kızarmış veya hassas cilde AHA uygulamayın.

Gölge ve giysi: Fiziksel korunma yöntemlerini ihmal etmeyin.

Aktif tahriş, açık yara, egzama, rozasea, retinoid veya profesyonel işlem sonrası hassasiyet ya da hamilelik ve emzirme döneminde AHA içeren bir ürüne başlamadan önce hekiminize danışın. Hamilelikte hangi aktiflerden kaçınıldığını hamilelikte cilt bakımı rehberimizde anlatıyoruz.

Cilt Tipine Göre Hangisi Seçilir?

Kuru ve hassas cilt

Düşük oranlı laktik asit daha nazik bir başlangıç olabilir. Nem destekli bir formül ve haftada bir uygulama tercih edin.

Yağlı ve karma cilt

Düşük oranlı glikolik veya laktik asit kullanılabilir. Gözenek içi birikim için BHA rehberimize da bakın.

Mat ve pürüzlü görünüm

Yüzey yenilemesi düzenli kullanımla değerlendirilir. Ton eşitsizliği için güneş koruması temel adımdır. Leke rehberimize bakın.

Koyu cilt tonu ve akneye eğilimli cilt

Tahriş sonrası koyulaşma (PIH) riski daha yüksek olabilir. Düşük oran ve düşük sıklıkla başlayın. Post-akne izleri rehberimize bakın.

Güvenli Başlangıç

Yama testi yapın: Ürünü kolun iç kısmında küçük bir alanda deneyin ve 24 saat izleyin.
Haftada bir gece başlayın: Ürünün talimatı daha sık kullanım söylüyor olsa bile başlangıçta düşük sıklık toleransı izlemeyi kolaylaştırır.
Temiz ve kuru cilde uygulayın: Göz ve dudak çevresinden kaçının. Ürün durulan türdeyse ürünün süresini aşmayın.
Nemlendirin: Sade ve bariyer destekleyen bir nemlendirici kullanın. Pantenol gibi destekleyici içerikler için pantenol rehberimize bakabilirsiniz.
Aynı gece başka güçlü aktif eklemeyin: Retinol, BHA, PHA, peeling, mikro-spikül veya fiziksel peeling aynı gece kullanılmamalıdır.
Sıklığı yavaş artırın: Cilt tamamen rahatsa artırabilirsiniz. Her gün kullanım zorunlu değildir.
Belirtileri izleyin: Belirgin yanma, kalıcı kızarıklık veya pullanma olursa kullanıma ara verin ve rutini temizleyici, nemlendirici ve güneş koruyucuyla sadeleştirin.

Pratik kural: Yanma, soyulma veya acıma AHA'nın çalıştığının kanıtı değildir. Fazla eksfoliasyon bariyeri zorlar ve leke görünümünü artırabilir. Bariyer hakkında cilt bariyeri rehberimize bakın.

Hangi Aktiflerle Birlikte Kullanılır?

Niasinamid

Bariyer ve ton görünümü desteği için AHA rutinlerinde sık bulunur. Niasinamid rehberimize bakın.

Hyaluronik Asit ve Seramid

Eksfoliasyon sonrası nem ve bariyer desteği sağlar. Seramid rehberimize bakın.

Retinol

Başlangıçta farklı gecelere ayırın. Retinole başlama rehberimize bakın.

C Vitamini

C vitaminini sabah, AHA'yı akşam kullanmak rutini sadeleştirebilir. Bu zorunlu bir kimyasal kural değildir. Serum katmanlama rehberimize bakın.

JBeautyTR'de AHA İçeren Ürün

fractional CC Mandelic Shot Peel Essence, AHA ailesinden mandelik asit ve laktik asit içeren bir gece peeling esansıdır. Ürün sayfasında %10 mandelik asit, %2 laktik asit ve %5 niasinamid bilgisi verilir. Formülde ayrıca salisilik asit, gluconolactone (PHA) ve yaklaşık 50.000 mikro-spikül bulunur. Mandelik asit, daha büyük moleküllü bir AHA'dır.

Akşam, temiz ve tamamen kuru cilde az miktarda uygulanır.
Normal ve yağlı ciltlerde haftada 2 veya 3 kez, hassas ya da asitlere yeni başlayan ciltlerde haftada 1 kez başlanır.
Aynı akşam başka AHA, BHA veya PHA, fiziksel peeling, retinoid ya da dermaroller kullanılmaz.
Ertesi gün geniş spektrumlu güneş koruyucu şarttır.

Hassas ciltte yama testi yapın. Aktif tahriş, açık yara veya bariyer hasarı varken kullanmayın. Tam içerik listesi ve kullanım talimatı ürün sayfasında yer alır. Mikro-spikül teknolojisi için spikül rehberimize göz atın.

AHA kullandığınız dönemde sabah korumasını tamamlamak için Today's Cosme Fresh UV Sun Balm Stick SPF 50+ PA++++ ürün sayfasındaki filtre, uygulama ve yenileme bilgilerini inceleyebilirsiniz.

Güneş Koruması

Güneş koruyucu ürünlerini koleksiyon sayfasında inceleyebilirsiniz. Filtre içeriği, SPF ve PA değeri ile kullanım talimatı için ürün sayfalarına bakın.

Ürünleri İncele →

Sıkça Sorulan Sorular

Glikolik asit nedir?

Glikolik asit, en küçük moleküllü alfa hidroksi asittir (AHA). Kozmetikte yüzeydeki ölü hücre birikiminin görünümünü azaltmak ve cilt yüzeyini daha pürüzsüz göstermek için kullanılır. İçerik listesinde Glycolic Acid olarak yazar.

Glikolik asit ile laktik asit arasındaki fark nedir?

Glikolik asit daha küçük bir moleküldür ve genellikle daha belirgin eksfoliasyon ile daha yüksek tahriş potansiyeliyle ilişkilendirilir. Laktik asit genellikle daha nazik kabul edilir ve nem desteğiyle birlikte anılır. Oran, pH ve formül bu farkı değiştirir.

Hassas cilt için glikolik mi laktik asit mi uygundur?

Laktik asit genellikle daha nazik kabul edilir, ama hassas ciltte de batma ve kızarıklık yapabilir. Düşük oranla, haftada bir gece ve yama testiyle başlayın. Belirgin hassasiyetiniz varsa önce dermatoloja danışın.

AHA her gün kullanılır mı?

Her cilt için gerekli değildir. Kullanım sıklığı ürünün oranına, pH değerine ve cilt toleransına bağlıdır. Düşük sıklıkla başlayıp ürün talimatını izlemek daha güvenlidir.

AHA kullanırken güneş koruyucu şart mı?

Evet. FDA, AHA içeren kozmetiklerin kullanım sırasında ve bırakıldıktan sonra bir haftaya kadar güneş hassasiyetini artırabileceğini belirtir. Her sabah geniş spektrumlu güneş koruyucu kullanın.

Glikolik asit ile retinol aynı gece kullanılır mı?

Başlangıçta kullanılmaması daha güvenlidir. İki aktif de tahriş potansiyeli taşır. Farklı gecelere ayırmak toplam tahriş yükünü ve reaksiyon kaynağı belirsizliğini azaltır.

Yüzde kaç glikolik asit güvenlidir?

CIR paneli, tüketici ürünlerinde en fazla %10 oranı ve nihai pH 3,5 veya üzerini güvenli bulmuştur. Bu bir kullanım önerisi değil, bir güvenlik sınırıdır. Kullanım sıklığı ve tolerans ayrı değerlendirilir. Türkiye'deki geçerli sınırlar için güncel mevzuata bakın.

AHA hamilelikte kullanılabilir mi?

Bu konuda kararı doktorunuzla verin. Hamilelik ve emzirme döneminde yeni bir aktife başlamadan önce hekime danışılması önerilir.

Kaynaklar

U.S. FDA. Alpha Hydroxy Acids. fda.gov
U.S. FDA. Guidance for Industry: Labeling for Cosmetics Containing Alpha Hydroxy Acids as Ingredients, 2005. fda.gov
Cosmetic Ingredient Review Expert Panel. Glycolic acid ve lactic acid güvenlik değerlendirmesi (1998) ve sonraki gözden geçirme. Int J Toxicol. DOI
Journal of Cosmetic Science. AHA formülasyonlarında pH ve stratum corneum aktivitesi. SCC